“Nữ hoàng chấm bi” Yayoi Kusama qua đời ở tuổi 97
Yayoi Kusama, nghệ sĩ Nhật Bản nổi tiếng với những tác phẩm chấm bi, mạng lưới vô tận và không gian gương, qua đời tại một bệnh viện ở Tokyo, hưởng thọ 97 tuổi.
Ngày 27-8, truyền thông Nhật Bản đưa tin Yayoi Kusama qua đời ngày 14-8 do suy đa tạng. Tang lễ của nữ nghệ sĩ được tổ chức với sự tham dự của những người thân cận.
Sự ra đi của Yayoi Kusama khép lại hành trình gần một thế kỷ gắn bó với nghệ thuật. Trong suốt sự nghiệp, bà không ngừng thử nghiệm nhiều loại hình, từ hội họa, điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt, trình diễn đến văn chương.
Yayoi Kusama
Xem Thêm >> Ukraine tiết lộ người duy nhất đủ sức giúp Kiev dừng chiến tranh
Từ những chấm bi đến biểu tượng nghệ thuật đương đại
Sinh năm 1929 tại tỉnh Nagano, Nhật Bản, Yayoi Kusama bắt đầu sáng tác từ khi còn nhỏ. Bà dần hình thành phong cách riêng với những họa tiết chấm bi đặc trưng và các mạng lưới được lặp lại dường như vô tận.
Năm 1957, Kusama sang Mỹ và chọn New York làm trung tâm sáng tác. Tại đây, bà tích cực tham gia đời sống nghệ thuật đương đại và gây chú ý với nhiều hoạt động mang tính thử nghiệm.
Một trong những dấu ấn đáng nhớ của Kusama là các màn trình diễn đường phố. Bà từng thực hiện những tác phẩm trong đó các nghệ sĩ khỏa thân được vẽ những chấm bi lên cơ thể. Hoạt động này gắn với thông điệp phản đối chiến tranh Việt Nam, đồng thời giúp tên tuổi nữ nghệ sĩ được biết đến rộng rãi hơn.
Những chấm bi rực rỡ, mạng lưới vô tận, căn phòng gương và hình ảnh quả bí ngô sau này trở thành những biểu tượng gắn liền với Yayoi Kusama. Các tác phẩm của bà không chỉ xuất hiện tại các phòng trưng bày nghệ thuật mà còn bước vào văn hóa đại chúng, thu hút đông đảo công chúng trên toàn thế giới.
Năm 1993, Kusama đại diện Nhật Bản tham dự Biennale Venice. Năm 1998, Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (MoMA) ở New York tổ chức triển lãm cá nhân dành cho bà, góp phần khẳng định vị trí của nữ nghệ sĩ trên bản đồ nghệ thuật quốc tế.
Không dừng lại ở hội họa và điêu khắc, Kusama còn sáng tác tiểu thuyết, thơ ca và thực hiện nhiều tác phẩm nghệ thuật trình diễn, sắp đặt.
Đưa nghệ thuật đến gần văn hóa đại chúng
Một trong những bước ngoặt giúp Yayoi Kusama tiếp cận đông đảo công chúng là việc hợp tác với thương hiệu thời trang xa xỉ Pháp Louis Vuitton. Những họa tiết đặc trưng của nữ nghệ sĩ được đưa vào các sản phẩm thời trang, tạo nên sự kết hợp giữa nghệ thuật đương đại và thời trang.
Tên tuổi Kusama cũng được biết đến rộng rãi tại Australia. Giai đoạn 2011-2012, Queensland Art Gallery và Gallery of Modern Art ở Brisbane tổ chức triển lãm quy mô lớn giới thiệu các tác phẩm của bà.
Cuối năm 2024 đến tháng 4-2025, National Gallery of Victoria tại Melbourne tiếp tục tổ chức một cuộc hồi tưởng lớn, trưng bày hơn 180 tác phẩm, cho thấy sức ảnh hưởng lâu dài của nữ nghệ sĩ.
Trong sự nghiệp, Yayoi Kusama nhận nhiều giải thưởng và danh hiệu tại Nhật Bản cũng như quốc tế. Năm 2009, bà được chọn là “Người có công với văn hóa”. Đến năm 2016, bà được trao Huân chương Văn hóa - một trong những vinh dự cao quý của Nhật Bản.
Thông báo trên website chính thức của Yayoi Kusama cho biết bà đã dành trọn cuộc đời cho nghệ thuật và liên tục mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực sáng tạo khác nhau.
Cho đến những năm cuối đời, nữ nghệ sĩ vẫn tiếp tục cầm cọ và sáng tác. Di sản của “nữ hoàng chấm bi” không chỉ nằm ở những tác phẩm mang dấu ấn thị giác đặc biệt mà còn ở cách bà đưa nghệ thuật đương đại vượt khỏi không gian bảo tàng, đến gần hơn với công chúng toàn cầu.
